Qyteti ilir i Amantias, i përmendur së pari në shekullin e IV p.e.s. e i themeluar në fund të shekullit të V p.e.s, sot mbahet si park arkeologjik edhe pse nuk ngjan aspak si i tillë.
Rrënojat e Amantias ndodhen në juglindje të Vlorës, sapo hyn në luginën e Shushicës.
Amantia u zhvillua si qytet në kodrën e lartë dhe në tarracat e saj. Në kohët e lashta pllaja e sipërme e kodrës ishte e rrethuar me mure fortifikimi. Qyteti u zhvillua jashtë këtyre mureve, përreth Akropolit.
Kjo ka bërë që Amantia të mos kish pamjen e qyteteve të tjera ilire. Godinat dhe banesat e tjera u ngritën në sheshet dhe tarracat e mëdha të sajuara , të zgjeruara dhe të forcuara me mure, në anët e ndryshme të kodrës.
Por, në çfarë gjendjeje ndodhet sot Amantia, qyteti që shërbeu si një qendër e rëndësishme në krahinën e Ilirisë së Jugut?
Sot është rrënuar dhe të dhemb shpirti kur sheh se si është katandisur Amantia që për një kohë të gjatë ka pasur një jetë ekonomike dhe shoqërore të gjallëruar dhe një kulturë materiale dhe shpirtërore të përparuar.
Një qytetar ka shkruar për JOQ:
Kur nuk duam historinë tonë, imagjino të ardhmen... apo jo Mirela Kumbaro?!
