Nëse qeveria na do kaq shumë, përse nuk fikson dhe çmimet e shtëpive?

Prezantimi i bujshëm i “Pasqyrës së Çmimeve” dhe premtimi për të ngrirë çmimet e 212 produkteve ushqimore u shit nga qeveria si një gjest i madh "dashurie" dhe kujdesi ndaj qytetarëve. Por prapa propagandës se po mbrohet buxheti familjar, fshihet një kontradiktë e thellë dhe e pakëndshme logjike: Nëse shteti ka fuqi, vullnet dhe të drejtë të ndërhyjë në treg për të ulur faturën e bukës apo të vajit, përse mbyll sytë përballë krizës më të madhe të jetesës në Shqipëri, çmimeve të paarritshme të banesave?

Përgjigjja është e thjeshtë: kontrolli i çmimeve ushqimore është një fasadë politike me kosto të ulët për bizneset e lidhura me pushtetin, ndërsa tregu i pronave mbron interesat e ndërtuesve dhe hyrjen e parasë joformale.

1. Selektiviteti hipokrit: Buka me rregullore, tulla pa tavan

Argumenti i preferuar i qeverisë sa herë i kërkohet llogari për krizën e strehimit është i qartë: "Jemi në ekonomi tregu, çmimet i vendos oferta dhe kërkesa".

Por ky parim bie menjëherë poshtë kur po e njëjta qeveri:

• Mblidhet me rrjetet e supermarketeve dhe udhëzon ulje prej 20-40% për produktet e shportës.
• Kërcënon me gjoba dhe inspektime tregtarët e pakicës nëse devijojnë nga çmimet e vendosura.

Nëse ekonomia e lirë mund të "pezullohet" ose "orientohet" për të fiksuar çmimin e një pakoje makarona apo një litri qumësht, përse qeveria nuk përdor të njëjtin instrument administrativ ose të njëjtën frymë "mirëkuptimi" për të vendosur tavane te çmimet e papërballueshme të metrave katrorë? Logjika juridike dhe ekonomike mbetet identike. Diferenca e vetme është se kush preket nga kjo ndërhyrje.

2. Banesat nuk blihen me rrogë: Paraja e pistë kundër qytetarit të thjeshtë

Arsyeja pse qeveria abstenon plotësisht nga ndërhyrja në tregun e ndërtimit ka baza të pakundërshtueshme ekonomike dhe statistikore:

• Përputhja me të ardhurat: Ndërsa rroga mesatare në Shqipëri nuk mbulon dot as këstin e një kredie minimale për një hyrje 1+1 në periferi, çmimet e ndërtimit në kryeqytet dhe bregdet vazhdojnë të rriten artificialisht.
• Mbrojtja e spekulimit: Fiksimi i çmimeve të ushqimeve prek supermarketet që punojnë me margjina të vogla, por fiksimi apo rregullimi i çmimeve të shtëpive do të godiste direkt flluskën e ndërtimit, sektorin që shërben si motori kryesor i ekonomisë joformale dhe pastrimit të parave.

Shteti zgjedh të bëjë "heroin" me konsumatorin duke i kursyer pak qindarka te detergjenti, ndërsa lejon që kostoja e strehimit t'i marrë qytetarit kursimet e një jete të tërë.

3. Propaganda e mikroskopit dhe syri qorr ndaj "elefantit"

Platformat si "Pasqyra e Çmimeve" funksionojnë si një mjet diversioni publik. Qeveria vendos mikroskopin mbi dyqanin e lagjes që shet djathë 50 lekë më shtrenjtë, por bëhet plotësisht qorre ndaj elefantit në dhomë: faktit që një i ri apo një familje e re shqiptare e ka të pamundur të blejë një shtëpi pa u zhytur në borxhe 30-vjeçare ose pa emigruar.

Te sektori i ushqimeve dhe shportës shohim ndërhyrje, çmime fikse, kontrolle dhe kërcënime me gjoba, ku fiton propaganda e radhës ndërsa dëmtohet biznesi i vogël. Në krahun tjetër, te sektori i banesave dhe ndërtimit shohim heshtje të plotë nën pretekstin e "tregut të lirë" dhe leje pa limit, ku fitojnë kompanitë e ndërtimit dhe paraja joformale, ndërsa humbasin qytetarët e thjeshtë dhe familjet e reja.

Përfundim: Populizëm me makarona, heshtje me beton

Nëse qeveria do t'i donte vërtet qytetarët dhe do të besonte se ndërhyrja administrative në çmime është zgjidhja për koston e jetesës, ajo do të fillonte nga kostoja më e madhe e çdo familjeje: strehimi.

Fakti që zgjidhet të fiksohet çmimi i vajit e i makaronave, ndërsa çmimet e shtëpive lihen në dorë të spekulimit të pakontrolluar, vërteton se "Pasqyra e Çmimeve" është thjesht një shfaqje populiste. Është e lehtë të bësh me gisht nga dyqani i lagjes për 50 lekë djathë, por është e pamundur politikisht të prekësh betonin që mban prapaskenat e pushtetit.