Qeveria ka hedhur për konsultim publik projektligjin e ri "Për Agjencinë Shtetërore të Pronës", i cili parashikon se pronat me mbivendosje mund të shiten lirisht nëse gjykata nuk vendos bllokimin e tyre brenda 30 ditëve. Pas këtij afati, Agjencia heq kufizimin kadastral dhe vendos vetëm një shënim informues në kartelë, duke iu hapur rrugë transaksioneve juridike edhe pse konflikti i pronësisë mbetet i pazgjidhur.
Ndonëse ky propozim mund të synojë zhbllokimin e tregut të pasurive të paluajtshme, një analizë e detajuar e mekanizmit tregon se ai mbart risqe të mëdha ligjore dhe financiare për qytetarët.
Vendosja e një afati prej vetëm 30 ditësh kalendarike për të marrë një masë sigurimi padie nga gjykata është ekstremisht jorealiste për sistemin tonë gjyqësor. Për shkak të mbingarkesës me dosje dhe vonesave procedurale, shumica e pronarëve të ligjshëm nuk do të arrijnë dot të marrin një vendim bllokimi brenda kësaj dritareje kohore. Si pasojë, ata rrezikojnë të shohin pronën e tyre të tjetërsohet pa pasur mundësi mbrojtjeje reale.
Lejimi i shitjes së një prone me mbivendosje zhvendos të gjithë barrën e riskut te blerësi përfundimtar. Edhe pse në kartelë do të ekzistojë një shënim informues, krijimi i mundësisë për të transaktuar hapur hap dritën e gjelbër për spekulime. Nëse një pronë tjetërsohet te një palë e tretë, zgjidhja e mëvonshme e gjyqit ndërlikohet tej mase: blerësi i ri mund të pretendojë statusin e "blerësit të mirëbesuar", duke e lënë pronarin e vërtetë pa tokë dhe me të drejtë vetëm për dëmshpërblim në para.
Ligji krijon një kontradiktë me funksionimin e tregut financiar. Bankat e nivelit të dytë vështirë se do të pranojnë si kolateral (hipotekë) një pasuri ku figuron shënimi i një mbivendosjeje aktive, për shkak të riskut të lartë të humbjes së pronës. Po ashtu, sistemi noterial do të përballet me pasiguri të mëdha mbi përgjegjësinë ligjore gjatë hartimit të akt-shitjeve për pasuri që janë zyrtarisht në konflikt.
Përfundim: Ndonëse amandamenti përpiqet të shmangë bllokimin e pafundëm të regjistrit nga kadastra, ai i ngarkon qytetarët me një barrë të papërballueshme procedurale dhe rrit ndjeshëm riskun e konflikteve sociale e gjyqësore në të ardhmen.
