Tregu imobiliar në Shqipëri po përballet me një paradoks të paprecedentë, ku çmimet që kapërcejnë çdo logjikë ekonomike po detyrojnë blerësit e mëdhenj dhe individët e pasur të shohin përtej kufijve.
Sipas të dhënave zyrtare të Eurostat mbi pozicionet e Investimeve të Huaja Direkte, viti 2023 ka shënuar një kthesë historike dhe alarmante për ekonominë shqiptare. Shqiptarët kanë derdhur plot 760 milionë euro për blerje pronash jashtë vendit, duke e çuar stokun total të këtyre investimeve në 766.5 milionë euro.
Ky kërcim është tronditës po të konsiderosh se deri në fund të vitit 2022, vlera e pronave që shqiptarët zotëronin jashtë shtetit ishte vetëm 6.5 milionë euro.
Kjo zhvendosje masive e kapitalit, e cila përfaqëson rreth 2.5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto të vendit, dëshmon se tregu vendas nuk po konsiderohet më si një destinacion primar apo i sigurt për investimet.
Shkaku kryesor i këtij eksodi monetar dyshohet se lidhet drejtpërdrejt me çmimet absurde dhe të pajustifikuara që po aplikohen në Shqipëri, sidomos në Tiranë dhe në zonat bregdetare.
Kur vlera e një metri katror në lagjet kryesore të kryeqytetit shqiptar barazohet apo edhe tejkalon çmimet mesatare në qytete të rëndësishme evropiane të Mesdheut, blerësi shqiptar e gjen veten para një zgjedhjeje racionale: të investojë në një treg të fryrë artificialisht në shtëpi, apo të blejë një pronë në Greqi, Itali apo Spanjë, ku siguria ligjore është maksimale dhe kthimi nga investimi përmes qirasë është shumë më i lartë.
Ekspertët vërejnë se ky trend po ushqehet nga një bindje e rritur se tregu shqiptar po kalon një fazë "bumi" që nuk bazohet në kërkesën reale apo në fuqinë blerëse të popullsisë, por në një akumulim kapitali që po kërkon rrugëdalje jashtë rrezikut vendas.
Nëse më parë shqiptarët investonin brenda vendit për shkak të njohjes së terrenit, sot grupe të mëdha biznesi po blejnë hotele, resorte dhe ndërtesa zyrash në Evropë, duke kërkuar stabilitet dhe mbrojtje nga luhatjet e mundshme të ekonomisë tonë. Siguria ligjore në vendet e Bashkimit Evropian dhe rregullat e qarta të pronësisë veprojnë si një magnet përballë kaosit të titujve të pronësisë që ende dominon në Shqipëri.
Krahasuar me vendet e rajonit, ky fenomen e vendos Shqipërinë në një pozitë krejtësisht të ndryshme dhe shumë më agresive. Ndërkohë që fqinjët si Maqedonia e Veriut raportojnë shifra pothuajse të papërfillshme në këtë drejtim, shqiptarët po shfaqen si lojtarë të fortë në tregun ndërkombëtar të pasurive të paluajtshme.
Ky ekspansion ngre pikëpyetje të forta mbi burimet e këtij likuiditeti të lartë, por mbi të gjitha shërben si një këmbanë dëshmie për institucionet vendase. Mesazhi është i qartë: kur çmimet e pronave në Shqipëri humbasin kontaktin me realitetin, kapitali nuk pret, por zhvendoset drejt vendeve ku paraja ka më shumë vlerë dhe ku investimi ofron garanci për të ardhmen.
