Shqipëria renditet në fund të listës europiane për angazhimin qytetar dhe vullnetarizmin, sipas të dhënave të Eurostat për vitin 2022. Vetëm 1.6% e popullsisë deklaron pjesëmarrje në aktivitete vullnetare ose nisma të qytetarisë aktive, një nivel dukshëm më i ulët se mesatarja e Bashkimit Europian prej 12.3%. Edhe në krahasim me vendet e rajonit si Serbia dhe Mali i Zi, që regjistrojnë rreth 2.2%, Shqipëria mbetet pas, duke reflektuar një shkallë të ulët të përfshirjes sociale dhe komunitare.
Hendeku bëhet edhe më i thellë kur krahasohet me vendet e Europës Veriore, ku vullnetarizmi është pjesë integrale e jetës shoqërore. Norvegjia kryeson me 51.1% të popullsisë të angazhuar në aktivitete vullnetare, e ndjekur nga Holanda dhe Danimarka me nivele gjithashtu shumë të larta. Këto shifra tregojnë një kontrast të fortë me realitetin shqiptar, ku shoqëria civile mbetet ende e dobët dhe pak e mobilizuar për iniciativa që synojnë përmirësimin e komunitetit.
Ekspertët theksojnë se arsyet janë të shumta dhe të ndërthurura, duke nisur nga trashëgimia e periudhës komuniste, kur “vullnetarizmi” ishte i detyruar, deri te mungesa e besimit te institucionet dhe organizatat. Faktorët ekonomikë luajnë gjithashtu rol kyç, pasi shumë qytetarë janë të fokusuar në sigurimin e të ardhurave bazë, duke e parë angazhimin pa pagesë si luks. Një tjetër problem mbetet edhe sistemi arsimor, ku edukimi qytetar shpesh është teorik dhe nuk shoqërohet me praktika konkrete, duke mos nxitur pjesëmarrjen aktive që në moshë të hershme.
