Si u ‘masakrua’ Shkumbini me bekimin e qeverisë: Nga 4 AM te Salillari, 5 leje për të gërryer lumin

Shembja e segmentit rrugor Librazhd–Pogradec ka ngritur pikëpyetje të forta mbi shkaqet reale të dëmtimit. Ndër faktorët e dyshuar për këtë situatë është edhe gërryerja e lumit Shkumbin për nxjerrjen e inerteve, të përdorura në ndërtimin e segmentit të ri Elbasan–Qafë Thanë, pjesë e Korridorit 8.

Aktualisht rezultojnë 5 leje aktive për marrjen e zhavorrit në basenin e Shkumbinit, të dhëna kompanive që kanë fituar lote të ndryshme të këtij projekti rrugor.

Segmenti Elbasan–Qafë Thanë, me një kosto rreth 212 milionë euro, po shoqërohet me pasoja që tejkalojnë vlerën financiare, pasi prej ditësh qarkullimi është bllokuar për shkak të dëmtimit të rrugës Librazhd–Pogradec.

Zyrtarisht, institucionet e kanë cilësuar situatën si pasojë të rrëshqitjeve natyrore. Megjithatë, ndërtimi i rrugës së re është shoqëruar me leje për shfrytëzimin e shtratit të Shkumbinit për inerte nga kompanitë zbatuese.

1.5 milionë m² shtrat lumi dhe mbi 3.5 milionë m³ inerte

Sipas të dhënave, sipërfaqja totale e lejuar për gërryerje arrin në 1,565,141 metër katror, ndërsa sasia e përgjithshme e inerteve që parashikohet të merret nga shtrati i lumit është 3,531,728 metër kub.

Katër kompani që kanë fituar lote të projektit Elbasan–Qafë Thanë dhe projekte të tjera të lidhura me aksin Elbasan–Lekaj, rezultojnë me leje aktive për shfrytëzimin e basenit të Shkumbinit.

Kompanitë dhe lejet përkatëse

ANK – Fituese e lotit 4 për zgjerimin e rrugës Elbasan–Qafë Thanë (20 milionë euro), segment pranë zonës ku ndodhi shembja masive.

• Licenca është marrë më 19 dhjetor 2024 dhe është e vlefshme deri më 19 dhjetor 2027
• Leja parashikon shfrytëzim të 490,000 m² shtrat lumor
• Sasia totale e inerteve: 71,561 m³ deri në përfundim të lejes

Alb-Building – Fituese e lotit të parë të rrugës (21.8 milionë euro)

• Leja është dhënë në korrik 2023 dhe skadon në 2027
• Sipërfaqe shfrytëzimi: 610,710 m²
• Sasia e lejuar: 619,637 m³ në vit, ose 1,858,911 m³ gjatë gjithë periudhës së lejes

4 AM – Ka marrë leje në prill 2024 për zbatimin e projektit “Zgjerimi i rrugës Elbasan–Qafë Thanë (Faza II)” me vlerë 24.2 milionë euro.

• Afati: 3 vite, deri në 2027
• Sipërfaqe: 175,824 m²
• Sasia: 316,483 m³ në vit, ose 949,449 m³ për 3 vite

Alb-Building (leje e dytë) – Në korrik 2025 ka marrë një tjetër licencë, me afat deri në 2028.

• Projekt: “Ndërtim aksi rrugor Papër–Ura e Grykshit (Faza III)”, pjesë e aksit Elbasan–Lekaj
• Sipërfaqe: 111,834 m²
• Sasia totale: 226,807 m³

Salillari – Licencë e marrë në qershor 2025, me afat deri në 2028.

• Projekt: “Ndërtim aksi rrugor Elbasan–Papër (Faza I)” me vlerë 20 milionë euro, pjesë e aksit Elbasan–Lekaj
• Sipërfaqe: 169,773 m²
• Sasia totale e inerteve: 425,000 m³

Ndikimi në lumin Shkumbin

Gërryerja e zhavorreve ka ndryshuar ndjeshëm strukturën natyrore të Shkumbinit, duke zgjeruar shtratin e lumit. Ndërkohë, lejet për inerte nuk janë të vetmet që janë dhënë në këtë zonë, raporton Shqiptarja.com.

Janë miratuar gjithashtu dhjetëra leje për përdorimin e burimeve ujore nëntokësore dhe sipërfaqësore, si edhe leje ndërtimi pranë basenit të Shkumbinit.

Ndërsa institucionet e lidhin situatën me faktorë natyrorë, të dhënat mbi shfrytëzimin intensiv të shtratit të lumit dhe projektet infrastrukturore në zhvillim mbeten pjesë e debatit mbi shkaqet reale të dëmtimit të rrugës.