Fushata për zgjedhjet e 11 majit 2025 në Shqipëri nuk u zhvillua vetëm në terren. Beteja më e madhe, më e heshtur dhe më e padukshme u zhvillua në hapësirën digjitale, një territor ku informacioni u kontrollua, u filtrua dhe shpesh u manipulua.
Një monitorim i gjerë i BIRN Albania në mbi 40 media online, nga portalet e lajmeve deri tek faqet e televizioneve kombëtare zbulon një realitet shqetësues: Gjatë 30 ditëve të fushatës (11 prill-10 maj), mediat shqiptare u shndërruan në transmetues mekanikë të deklaratave politike, ndërsa gazetaria nga terreni pothuajse u zhduk.
Nga monitorimi, rezultoi se 75% e mbulimit mediatik përbëhej nga deklarata dhe opinione politike, shumica e të cilave ishin thjesht riprodhime komunikatash apo postimesh në rrjete sociale. Në vend të verifikimit, analizës dhe balancimit, portalet ofruan një rrjedhë të pandërprerë mesazhesh të gatshme nga zyrat e shtypit të partive. Kjo e ktheu hapësirën online në një alibi të përsosur për aktorët politikë për të diktuar narrativën, pa kundërshtim dhe pa filtër kritik.
Dy aktorët kryesorë, Partia Socialiste (PS) dhe Aleanca për Shqipërinë Madhështore (ASHM), përthithën mbi 90% të mbulimit të deklaratave politike. Brenda këtij territori të kontrolluar, Kryeministri Edi Rama dhe lideri opozitar Sali Berisha zunë pothuajse 60% të publikimeve, duke zhdukur pothuajse plotësisht kandidatë të tjerë dhe partitë më të vogla.
Partitë e vogla mbetën të padukshme, jo për mungesë aktiviteti, por për mungesë hapësire. Mediat nuk ndoqën temat e tyre, por zgjodhën narrativat më të klikueshme.
Gjuha e fushatës online u dominua nga përplasjet dhe akuzat, të cilat përbënin gati gjysmën e deklaratave. Ndërkohë, tema thelbësore si ekonomia, punësimi, drejtësia dhe barazia sociale u lanë në hije ose u trajtuan vetëm kur shërbenin si armë politike. PS u përqendrua kryesisht te mesazhet e integrimit europian, duke e lidhur këtë me premtime për “pasaportën evropiane” dhe sukses diplomatik, ndërsa çështjet e përditshme mbetën të dorës së dytë.
Aktivitetet qeveritare, si inaugurime, inspektime, njoftime zyrtare dominuan vijën e parë të portaleve, duke e bërë të paqartë kufirin mes fushatës dhe punës shtetërore.
Ndërkohë, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) u shfaq si institucioni më i dukshëm, kryesisht përmes komunikimeve të lidhura me procedurat dhe rregullat zgjedhore.
Monitorimi i reklamave online pasqyroi të njëjtën lojë të pabarabartë. Nga 90 reklama të regjistruara, mbi 80% i përkasin vetëm dy blloqeve të mëdha. Partitë e vogla, me burime financiare të kufizuara, mbetën jashtë kësaj gare, edhe pse marketingu digjital shihet si një faktor i rëndësishëm në zgjedhjet moderne.
Raporti i BIRN nxjerr në pah një problem struktural: Media online në Shqipëri ka humbur funksionin e saj si filtër kritik dhe është kthyer në kanal transmetimi të elitave politike. Narrativa e zgjedhjeve 2025 u diktua nga pak duar, ndërsa publiku mori informacion të pjesshëm, të shtrembëruar dhe polarizues.
Rekomandimet e Birn:
Por, pyetja që shteohet është: A mund të bëhet një fushatë e drejtë në një mjedis ku informacioni është i centralizuar, i kontrolluar dhe i diktuar nga pak aktorë?
Zgjedhjet e vitit 2025 treguan se demokracia nuk varet vetëm nga kutia e votimit. Por, varet edhe nga narrativa që i ushqehet publikut, dhe në 2025, kjo narrativë ishte më e filtruar se kurrë.
