Kryeministri Edi Rama udhëton drejt Romës për të marrë pjesë në samitin e parë ndërqeveritar Itali–Shqipëri, ku në qendër të diskutimeve pritet të jetë dështimi i projektit 650 milionë euro për qendrat e refugjatëve në Shqipëri. Dy vite pas nënshkrimit të marrëveshjes për “eksternalizimin” e kufijve, rezultatet mbeten shumë larg pritshmërive: objektivi ishte ndërtimi i qendrave në Shëngjin dhe Gjadër me kapacitet për 3.000 persona dhe përpunimi i 36.000 kërkesave azili në vit, ndërsa deri tani vetëm rreth një mijë persona kanë kaluar aty dhe aktualisht ndodhen vetëm 40.
Sipas gazetës italiane QUI Finanza, shpenzimet e projektuara janë kolosale dhe përfshijnë mbi 250 milionë euro për udhëtimet e stafit italian dhe 133 milionë euro për kontratën e menaxhimit dyvjeçare. Një analizë e ActionAid tregon se vetëm qendra e Gjadrit, funksionale për disa ditë në vitin 2024 për 20 persona, ka kushtuar rreth 570.400 euro, rreth 114.000 euro për ditë. Projekti është përballur gjithashtu me pengesa gjyqësore për konfirmimin e ndalimeve dhe vlerësimin e sigurisë së “vendeve të sigurta”, duke bllokuar funksionimin e planifikuar të qendrave.
Ndërkohë, autoritetet italiane dhe shqiptare po përgatiten për vitin 2026, kur hyrja në fuqi e Paktit të ri të BE-së për Migracionin dhe Azilin mund t’i japë një format evropian qendrave të kthimit. Problemet ligjore, kostot e larta dhe numri i ulët i emigrantëve të përpunuar vazhdojnë të jenë sfida, ndërsa Italia bashkë me tetë vende të tjera po shtyn për rishikimin e Konventave Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut, për të shmangur pengesat juridike që kanë bllokuar projektin.
