Ndërsa ligjet premtojnë për përfshirje dhe mbështetje, shumë familje që përballen me situatën e fëmijëve me aftësi të kufizuara vazhdojnë të mbeten të braktisura nga sistemet shtetërore. Sipas raportit më të fundit të MEDPAK (një organizatë joqeveritare në Shqipëri që mbron të drejtat dhe interesat e personave me aftësi të kufizuara), procesi i vlerësimit bio-psiko-social është shndërruar në një udhëtim burokratik dhe shpesh dekurajues për familjet, pa asnjë garanci për shërbime konkrete.
Elvira nga Elbasani thotë se djali i saj i cili vuante nga autizmi, përfiton vetëm shumë pak nga përpjekjet e përvitshme për vlerësim. “Edhe pse ka përmirësime të lehta, nuk mund të kthehet në normalitet,” shprehet ajo. Çdo vit, ata paraqiten para një komisioni multidisiplinor, por përsëri përfundojnë me të njëjtin diagnozë dhe vendim.
Raporti i MEDPAK, që mbështetet në analiza të bërë në shtatë bashki të Qarkut të Elbasanit, tregon se procesi aktual është i fragmentuar dhe mungon koordinimi mes institucioneve, duke e bërë të vështirë dhënien e shërbimeve të nevojshme. Pavarësisht ligjeve të mira në teori, vetëm 25-30% e familjeve e perceptojnë procesin si të qartë dhe të kuptueshëm.
Problemi kryesor është mungesa e informimit, komunikimit të brendshëm mes institucioneve dhe mungesa e shërbimeve të specializuara në komunitet. “Na thonë vetëm ‘do ju njoftojmë me vendimin’, por nuk na shpjegojnë hapat e mëtejshëm,” tregon një nëna nga Gramshi.
Mesazhi i përsëritur çdo vit
Çdo vit, përcillet një mesazh i qartë: pavarësisht miratimit të ligjeve, në praktikë situata është e pamjaftueshme. Kjo krijon një cikël ku shumë familje nuk marrin asnjë mbështetje pas vlerësimit, dhe mbeten vetëm për të përballuar sfidat e tyre. Edhe pse sistemi premton përfshirje dhe shërbime, në realitet familjet po humbasin shanset për ndihmë për shkak të mungesës së përgjegjësisë së institucioneve shtetërore.
Një thirrje për ndryshim të vërtetë dhe koordinim më të mirë në sistemin e shërbimeve sociale për personat me aftësi të kufizuara, për t’i mbështetur ata dhe familjet e tyre në rrugën drejt një jete më të plotë dhe më të dinjitetshme.
